Aanpak onverzekerdheid verwarde personen

16 mei 2016,  

In opdracht van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de ministeries van Veiligheid en Justitie (VenJ) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is het aanjaagteam verwarde personen in september 2015 van start gegaan. In de bredere aanpak van de problematiek rondom verwarde personen wordt ook onverzekerdheid genoemd.

1. Achtergrond
In de praktijk blijkt dat de huidige systemen geen volledige oplossing bieden voor de onverzekerdenproblematiek. Een kleine kwetsbare groep burgers valt buiten de boot. Het gaat om mensen met vaak verschillende aandoeningen of beperkingen, veelal van psychische aard, in combinatie met bepaalde levensproblemen zoals schulden, dakloosheid en werkloosheid. In veel gevallen is ook sprake van onverzekerdheid voor ziektekosten. Hierdoor komen de toegang tot en continuïteit van zorg in het gedrang, met alle gevolgen van dien. Het wel hebben van een zorgverzekering is daarom cruciaal. 

2. Aanpak
Het aanjaagteam [1] gaat stappen zetten op drie punten:

  • Actief traceren door gemeenten van mensen die niet in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn opgenomen, waardoor zij ook niet verzekerd zijn
  • Actieve begeleiding van ex-gedetineerden naar een zorgverzekering
  • ‘In zorg stelling’ en toeleiding naar een verzekering

Hierbij worden zowel praktische oplossingen binnen de bestaande wettelijke kaders als voorstellen tot wetswijzigingen aangedragen. Hieronder gaan wij nader op de verschillende punten in.

2.1 Actief traceren door gemeenten van mensen die niet in de BRP zijn opgenomen (onverzekerden)
Van gemeenten wordt verwacht dat zij in contacten met hun burgers wanneer daar aanleiding toe is navraag doen naar de status van de zorgverzekering. Bij onverzekerdheid probeert de gemeente vervolgens de onverzekerde actief te bewegen een zorgverzekering te sluiten. Hiertoe heeft men immers de wettelijke plicht op basis van de Zorgverzekeringswet. Een mogelijke methode hierbij is om deze personen te bewegen deel te nemen aan de gemeentelijke collectiviteit. Door de inhouding van premie op de uitkering en een regeling ten aanzien van het verplicht eigen risico (denk aan verzekering of gespreide betaling) wordt hiermee een stabiele verzekeringssituatie gecreëerd. Een wanbetalingssituatie wordt hiermee voorkomen. Daarnaast ontstaat door deelname aan de collectiviteit dekking (financiering) voor veelgebruikte aanvullende zorg zoals fysiotherapie, tandheelkunde en brillen.

Bij de vormgeving van deze actieve tracering kan de samenwerking gezocht worden met maatschappelijke organisaties die deze doelgroep regelmatig treffen. Zij kunnen hen helpen met het regelen van de zorgverzekering, bijvoorbeeld via www.gezondverzekerd.nl. Wanneer personen niet in de BRP zijn geregistreerd moeten zij daar eerst worden ingeschreven om een zorgverzekering te kunnen sluiten. Gemeenten kunnen indien nodig een briefadres verstrekken [2] en eventueel andere voorzieningen zoals een uitkering, schuldhulpverlening en ondersteuning bij het zoeken naar werk of woning.

Tevens zoekt VWS uit of bij personen met een betalingsachterstand van minstens drie maandpremies de zorgtoeslag rechtstreeks aan de zorgverzekeraar overgemaakt kan worden. Hierover zijn is VWS in gesprek met het CAK, het CJIB en de Belastingdienst.

2.2 Actieve begeleiding van ex-gedetineerden naar een zorgverzekering
Gedetineerde verlaten regelmatig zonder zorgverzekering of zicht op een verblijfplaats de penitentiaire inrichting: men gaat dus onverzekerd uit detentie. Door verbetering van de informatievoorziening vanuit het gevangeniswezen wordt daarom getracht signalering op te zetten om te voorkomen dat men onverzekerd de inrichting verlaat. Hiervoor is wel een wetswijziging vereist, waardoor dit niet op korte termijn gerealiseerd kan worden. Daarom wordt in dit kader nu al ingezet op het optimaal faciliteren van de casemanagers van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de gemeentelijke coördinatoren nazorg (re-integratie).

2.3   ‘In zorg stelling’ en toeleiding naar een verzekering
Het komt voor dat onverzekerden (ernstig) gewond raken en acute zorg nodig hebben. In Nederland krijgt iedereen deze acute zorg, maar onverzekerden krijgen geen vervolgbehandelingen. De zorgverzekering moet in deze gevallen dus zo snel mogelijk worden geregeld, maar met behandeling kan niet worden gewacht. In deze situaties kan daarom een ‘In-zorg-stelling’ in werking worden gesteld. VWS stelt hiervoor een subsidieregeling op die de eerste nood afdekt. Direct na de eerste nood wordt door middel van mobiele ambtenaren en hulpverleners zo snel mogelijk inschrijving in de BRP en een zorgverzekering geregeld, waarmee financiering van de zorg vanuit de basisverzekering is geborgd.

3. Conclusie
Het bovenstaande is een wenselijke ontwikkeling in de aanpak van de onverzekerdenproblematiek. De huidige mechanismen (automatische opsporing) hebben het aantal onverzekerden al in grote mate verminderd, maar door deze nieuwe aanpak kan een kwetsbare groep geholpen worden die tot nu toe buiten beeld bleef.

 


[1] Zie brief Schippers (VWS) en Van der Steur (VenJ) d.d. 2 mei 2016: ‘Reactie tussenrapportage aanjaagteam verwarde personen’.

[2] Het blijkt dat sommige gemeenten de voorwaarden waaronder zij een briefadres kunnen verstrekken strikter interpreteren dan nodig is. Het ministerie van Buitenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) brengt daarom binnenkort een nieuwe circulaire uit over dit thema, met aandacht voor de groep verwarde personen.